Geschiedenis Kortrijk Cortoriacum (België Belgique Belgium)

	HET HEELAL MIJN VERWONDERING, MIJN LICHTPUNT, IEDERE DAG EEN ZOEKTOCHT, IEDERE DAG EEN IDEE, IEDERE AVOND EEN RUSTPUNT. Welkom bij de familie DE BRABANDERE-VERBEKE
		BE FR DE EN EO

Kortrijk, Cortoriacum 'aan de leiebocht'

Δ R.I.K.

Publicaties

Ieper

Kortrijk

Wervik

Kachtem

W-Vlaanderen

Cortoriacum

Kaart

Guldensporenslag

Kasselrij

Δ RIK Kortrijk

Kaart 0. 1. de weg 2. 3. 4. 5. kaart (1750) 6. 7. E.H. Guido Gezelle 8. Leiegouw publicaties 9. Skaten Cortoriacum

Sint-Maartenskerk Licht en Liefde

LINKS: Kortrijk

Wapenschild Kortrijk
De Leiegouw Kortrijk
Wapenschild Harelbeke
Roede van Harelbeke
Bachelor geschiedenis (Kortrijk)

kaart waterwegen

Kaart: Leie en kanaal Kortrijk-Bossuit, Kennedybos, kanaalbos || Provinciedomein Harelbeke 'De Gavers'

0. Kortrijk aan de Leie

[1] Sedert de vroege Middeleeuwen werd de Leie als scheepvaartweg gebruikt. Kortrijk ontwikkelde zich langs de oevers van de rivier tot een belangrijk handelscentrum.

De Leie lag aan de basis van de bloeiende lakennijverheid van de 14de tot de 16de eeuw, Regelmatige overstromingen en het toenemende scheepvaartverkeer gaven vanaf de 17de eeuw aanleiding tot opeenvolgende fasen van kanalisering. De waterloop had een grote betekenis voor de vlasnijverheid. In de 19de eeuw kreeg de Leie de bijnaam "Golden River", wat verwijst naar de kleur die het water door het roten van vlas kreeg. Roten is een proces waarbij de vlasvezel van de stengel losgeweekt wordt. In 1942 werd het vlasroten in de Leie verboden wegens de watervervuiling en de hinder voor de scheepvaart. De sterk verstedelijkte en industriële Leie vallei heeft ook nog een aantal landelijke zones. Heel wat oude afgesneden Leie bochten zijn in functie van natuurontwikkeling en recreatie ingericht.

Kortrijk aan de Leie, Hello (JM).

1. Geschiedenis van de Stad Kortrijk

Heerbanen, Heerbaan, Heirbanen, Heirbaan: Kaart 30B De wegen in de Romeinse tijd volgens R. De Keyser E. Van Ermen en H. Leclerq 'Atlas van de wereldgeschiedenis Wolters Leuven 1983.

'De Weg'

Sint-Mattheuskapel

Begijnhofpark Kortrijk "DE WEG" naar het begijnhof met kapel toegewijd aan de
H. Mattheus/Matteüs fs Alfeüs (tollenaar te Kafarnaüm een van de twaalf apostelen van Jezus, als martelaar gestorven). Eigentijdse ‘hertaling’ van Mattheüspassie JS Bach door Jan Rot */JM KORTRIJK\*

Begijnhofpark

Kortrijk is een van de oudste gemeenten van het land. Er bevond zich hier al in de eerste eeuw na Christus een Gallo-Romeinse nederzetting, aan het kruispunt van 2 Romeinse heirbanen (Tongeren-Kassel en Doornik- Oudenburg) en langs de oevers van de Leie. De naam CORTORIACUM wijst trouwens op “een nederzetting gelegen aan de bocht van de rivier” . In een Romeins document uit de periode 420-450, de “notitia dignitatum utriusque imperii “ blijkt dat hier “legiones cortoriacences” gelegerd waren. In de pas vernieuwde Groeningeabdij zijn heel wat overblijfselen uit die Gallo-Romeinse periode te bezichtigen. Maar met de val van het Romeinse Rijk in de 5de eeuw volgt een periode uit onze geschiedenis waarover zeer weinig geweten is.

Veel later, rond 880 is er sprake van de Noormannen die hier in Kortrijk zouden overwinterd hebben. En rond het jaar 1000 wordt Kortrijk door graaf Boudewijn IV bevorderd tot de zetel van een kasselrij. In die periode winnen de steden aan belang, en krijgen ze allerlei voorrechten . Ook Kortrijk krijgt in 1190 een keure die bepaalde privileges toekent aan wie op het grondgebied van de Stad verblijft. In 1990 werd dat met “Kortrijk 800” plechtig herdacht; er waren allerlei festiviteiten en zelfs een bier “Kortrijk 800”.

Het Graafschap Vlaanderen was gedurende 6 eeuwen (van 843 tot 1384) een leengebied van de Koning van Frankrijk. Wij ontsnapten ook niet aan de vele veldslagen en plunderingen die zich in die periode voordeden. Zoals in 1214, waarbij de Stad op bevel van de Franse koning verwoest werd. Vergeten we niet dat de woonhuizen in die periode in hout gebouwd waren, zodat een eenvoudige brand al gauw een ganse wijk in as legde.

Sint-Martinus Sint-Maartenskerk (JM)

2. Geschiedenis van de Stad Kortrijk

|Broeltorens| |Heilige Nepomucenus| (JM)
Boheems heilige Johannes Nepomucenus, (Jan Nepomucky) (Nepomuk, Zuid-Bohemen, ~ 1350 - Praag 20-03-1393), gevangengenomen en na zware folteringen in de Moldau geworpen. Hij weigerde het biechtgeheim te schenden. Patroon van de biechtvaders.

Het meest markante gebeuren in de geschiedenis van de stad Kortrijk is ongetwijfeld de Guldensporenslag op 11 juli 1302. De Franse koning Filips de Schone, immer in geldnood, probeerde zijn gezag over zijn rijke wingewest, het graafschap Vlaanderen, te verstevigen, maar stootte hierbij op de tegenstand van de Klauwaarts. Tijdens de beruchte Brugse Metten, werden een honderdtal Leliaarts, medestanders van de Franse koning, gedood. Het antwoord van de koning liet niet op zich wachten en hij stuurde een leger naar Vlaanderen om de Vlamingen een lesje te leren.
Beide legers ontmoetten elkaar op Sint-Benedictusdag 11 juli 1302, op het Groeningeveld buiten de Kortrijkse stadsmuren. De Vlamingen hadden zich verschanst achter de St.-Jansbeek en de Groeningebeek, met in de rug de Leie. Ze konden de stormloop van de Franse ruiterij tot stilstand brengen, mede dank zij de beken en de aanpalende drassige weide. Met hun beruchte wapen -‘de Goedendag’ - een stevige knots met punt - werden vele Franse ridders geveld. De sporen van de gesneuvelden werden, volgens de overlevering, na de overwinning naar de Onze-Lieve-Vrouwekerk gebracht..
De Guldensporenslag had een grote weerklank omdat voor de eerste keer een leger, hoofdzakelijk bestaande uit ruiters en edelen, door gewoon voetvolk werd verslagen. Maar de Vlamingen verloren in de daarop volgende jaren tijdens de onderhandelingen grotendeels wat ze op het slagveld veroverd hadden. De Fransen namen revanche na de slag bij West-Rozebeke in 1382 : ze versloegen toen de Gentenaars. Kortrijk, als bondgenoot van Gent, werd geplunderd en in brand gestoken. De gulden sporen werden mee genomen, alsook de vermaarde uurslager Manten die op het Belfort stond.

3. Geschiedenis van de Stad Kortrijk

Kortrijk wapenschild met 5 spreuken, afbeelding uit Costumen der stede ende Casselrye Cortrycke "Hulp in den val geeft een aen" || "Het recht doet staen" || "De maet helpt gaen" || "De wysheyt past" || "De sterkt' haud vast" (JM)
Besluit bekrachtiging op 07 juli 1987 van stadswapen Kortrijk: ‘In zilver een keper en een uitgeschulpte zoom van keel, het schild overtopt met een stedenkroon met vijf torens van zilver en gehouden door twee wildemannen van vleeskleur omgord en gekroond met eikenbladeren van sinopel en steunend op een knots van natuurlijke kleur’
Kortrijk stadsvlag ‘Wit met een keper en een uitgeschulpte zoom van rood’.

Het zou enkele jaren duren vooraleer de stad de verwoesting van 1382 te boven kwam, maar de belangrijkste gebouwen zoals het “scepenhuus” (stadhuis), de St.-Maartenskerk en de Onze-Lieve-Vrouwekerk werden in de 1ste helft van de vijftiende eeuw gerestaureerd en uitgebreid. Op economisch gebied betekende die periode ook een keerpunt : de wolnijverheid ging teloor door de sterke concurrentie van goedkopere landen zoals Engeland en Italië. Gelukkig begon toen de opgang van de linnenindustrie, waarbij Kortrijk al vlug een vermaard centrum werd voor de productie van damast.
Op politiek gebied was Kortrijk in de 16de eeuw een bondgenoot van het machtige Gent, maar het bekwam de stad slecht. Keizer Karel V (1500-1558) strafte niet alleen de oproerige Gentenaars (de stroppendragers) maar ook de Kortrijkenaren. Door de “Carolijnse Concessie” van 1540 verloor de stad heel wat van haar privilegies.
De beeldenstorm die in 1566 uitbrak liet ook Kortrijk niet ongemoeid, want in 1578 namen de Calvinisten het bewind over. Het gevolg was heel wat schade aan gebouwen, bijzonder aan het interieur van de kerken. De Spaansgezinden (de Malcontenten) konden echter in 1580 de stad heroveren, maar vele ambachtslui, kunstenaars en handelaars verlieten de stad en weken uit naar het Noorden. Onder hen vooraanstaanden zoals Passchier Lammertijn die in Haarlem de grondlegger werd van een concurrerende damastindustrie. Ook de latere kunstenaar, de 4 jarige Roeland Savery[01] en Karel van Mander (° Meulebeke ~1548 + Amsterdam) verlieten voorgoed de stad. De herovering van het grondgebied door de Spanjaarden en een pestepidemie deden het bevolkingsaantal flink dalen met nefaste gevolgen voor de economische bedrijvigheid. Pas in 1609, met het Twaalfjarig bestand tussen Spanje en de Verenigde Provincies kon de streek zich herstellen.

Nota [01] (bron Hans Bauer, Dreumel Holland) Gezinstoestand 1580: ”Maarten Jacobsz Savery en Cathalijne van der Beecke fa Jan met de jeugdige Hans (° Kortrijk 1564), Jacob (° Kortrijk 1765) Cathalijne (° Kortrijk 1569 + 1571) en Roelant (° Kortrijk 1576 + Utrecht 1639), toekomstige schilders".)

4. Geschiedenis van de Stad Kortrijk

|Stadhuis, Schepenhuis| |Belfort| (JM)

In 1630 werd in Kortrijk een “Berg van Barmhartigheid” geopend. Dit pandjeshuis onder toezicht van de overheid, moest een einde stellen aan de misbruiken van de particuliere instellingen die woekerinteresten van 30 % en meer eisten. Het in de tweede wereldoorlog vernietigde gebouw werd gerestaureerd en huisvest nu het Rijksarchief. (hoek Onze-Lieve-Vrouwestraat en Guido Gezellestraat).

In de 1ste helft van de 17de eeuw beleefde onze linnennijverheid een nieuwe bloei die zou duren tot 1646, toen de Franse zonnekoning Lodewijk XIV onze gewesten binnenviel, in zijn drang naar zogenaamd natuurlijke grenzen. Kortrijk kende niet minder dan vijf Franse bezettingen: van 1646 tot 1648, van 1666 tot 1678, van 1683 tot 1684, van 1689 tot 1697 en van 1702 tot 1706. Dit betekende telkens opnieuw een grote aderlating voor de bewoners, want de vreemde troepen moesten gehuisvest en gevoed worden, verdedigingswerken opgericht en weer afgebroken. Denken we maar aan de citadel aan het Plein, opgericht naar de plannen van de fameuze architect Vauban: de volksnaam voor de school van Onze-Lieve-Vrouw-ter-Engelen, “Het Fort”, verwijst duidelijk naar die periode.
Het standbeeld van de heilige Nepomucenus, dat thans op de Broelbrug prijkt, was een geschenk van een rijke Kortrijkzaan die zijn tevredenheid wou uitdrukken omdat de Fransen uiteindelijk, na al die bewogen jaren, de stad hadden verlaten.

De Vrede van Utrecht in 1713 bevestigde hier het bewind van de Oostenrijkse Habsburgers. De stad kon herademen, want ze was virtueel failliet: de centrale overheid moest bijspringen om de ergste noden te lenigen.

5. Geschiedenis van de Stad Kortrijk

Kaart (1750) Courtrai-Kortrijk, Cuerne-Kuurne, Haerelbeke-Harelbeke, Hulste, Bavinchove-Bavikhove, Deerlyck-Deerlijk
Na de Vrede van Utrecht in 1713 beleefde Kortrijk onder het Oostenrijks bestuur een periode van 30 jaar ononderbroken rust. Handel en nijverheid kwamen opnieuw tot bloei, alhoewel de protectionistische maatregelen van buurland Frankrijk de uitvoer van het vermaarde Kortrijkse linnen bemoeilijkten. Dank zij de ongeëvenaarde kwaliteit van haar damasten kon de Kortrijkse nijverheid zich echter handhaven en vonden haar producten hun weg tot aan het Franse hof toe. Waar men niet op legale manier kon exporteren werd met veel vindingrijkheid gesmokkeld.Alleen de Oostenrijkse successieoorlog, tussen 1740 en 1747 onderbrak de lange periode van vrede : Kortrijk kende een vier jaar durende Franse bezetting die evenwel humaner was dan wat in de vorige eeuw onder Lodewijk XIV gebeurd was.		Na het einde van deze bezetting zette de Oostenrijkse regering haar herstelbeleid verder. Het wegennet werd grondig vernieuwd, de rentelasten werden verlaagd, nieuwe nijverheden gestimuleerd. Op stedenbouwkundig gebied ontwikkelde zich een nieuw beleid, vervallen gevels en gebouwen moesten verplicht gerestaureerd worden, de bouw werd gesubsidieerd, stenen gevels kwamen in de plaats van houten. De Oostenrijkers reorganiseerden ook de administratie en Maria Theresia’s opvolger, “keizer koster” Jozef II bemoeide zich zelfs met de reorganisatie van de kloosters. Dit zou leiden tot heel wat wrijvingen met de plaatselijke bevolking en tenslotte uitmonden op de Brabantse Omwenteling van 1787. Door onderlinge verdeeldheid van de patriotten was de Verenigde Belgische Staten evenwel geen lang leven beschoren en reeds in december 1790 kon Jozef II het Oostenrijks gezag herstellen.
26 COURTRAI Pays Sud ouest du N° 7 GAND environs de COURTRAY. Publié par le citoyen Ls Capitaine Ingenieur (1750) Kaart familiearchief De Brabandere-Verbeke /JM KORTRIJK\

6. Geschiedenis van de Stad Kortrijk

De Franse Revolutie van 1789 zou ook voor ons land een totale breuk met het verleden betekenen. De jonge Franse Republiek voelde de behoefte om haar idealen van vrijheid, gelijkheid en broederlijkheid met geweld aan haar buren op te leggen. Daarbij nam ze maar al te graag de buitenlandse doelstellingen van de afgezette koningen over door het inlijven van territoria van haar buurlanden. Aanvankelijk waren de kansen op het slagveld wisselend maar in de Slag bij Fleurus in 1794 behaalden de Fransen de definitieve overwinning. Op 1 oktober 1795 werden de Zuidelijke Nederlanden officieel bij Frankrijk geannexeerd
De feodale instellingen werden afgeschaft, de kasselrijen verdwenen en Kortrijk werd een arrondissement in het Leie-departement. De oppervlakte van de Stad Kortrijk werd uitgebreid door de inlijving van ‘Kortrijk Buiten’, ondanks het protest van de lokale bevolking.

Belfort, Sint-Michielskerk, Schepenhuis
WEBTOREN WEBCAM STAD KORTRIJK
vrij gegeven tekst (stad Kortrijk)

Aanvankelijk kon het nieuwe regime op enige sympathie rekenen door de efficiënte hervormingen. Maar de vele belastingen en opeisingen deden de stemming omslaan. De brutale actie gericht tegen de kerken en kloosters zette kwaad bloed en vooral de conscriptie, de verplichte legerdienst in het Franse leger was de druppel die de emmer deed overlopen. De kortstondige boerenkrijg van 1798 genoot dan ook heel wat steun in onze streek.
Met een zucht van verlichting begroette de bevolking het bewind van Napoleon die een concordaat sloot met de Paus, waardoor godsdienstvrijheid hersteld werd en de scherpe kanten van de bezetting werden afgevijld. Niettemin stierven vele Kortrijkse jongelui op de diverse slagvelden van Europa, zodat de uiteindelijke val van Napoleon met algemene opluchting werd onthaald.

7. Dichter Taalgeleerde E.H. Guido Gezelle fs Petrus Johannes x Monica Devriese

Ter roemrijke Geheugenisse

van

zeer Eerweerden Heer ende Meester

Guido Gezelle

doctor der Hoogeschool van Leuven,

lid der Vlaamsche Taalkamer,

vereerd met 's Konings Ridderschap en 's Pauzen

Huldekruis,

1 Mei 1830 - Brugge - 27 November 1899,

wonderen leermeester,

Priester naar Gods herte,

27 jaar werkzaam te kortrijk

1872-1899.

herdenkingsprentje

Kortrijk E.H. G. Gezelle, achtergrond OLV-Kerk
peterschap beeld Davidsfonds Kortrijk (JM)

|Onze-Lieve-Vrouwkerk met Gravenkapel| |Artillerietoren| (JM)

Schouwburgplein fontein

8. De Leiegouw Kortrijk Vereniging voor Geschiedenis-, Taal- en Volkskundig Onderzoek in het Kortrijkse Publicaties

|Sint-Maartenskerk| |Belfort, Begijnhof, Sint-Michielskerk (2 torens)| (JM)

Paul (Pauwel) Debrabandere (1927-2000)

Paul Debrabandere

Dr. Frans Debrabandere

Paul Debrabandere

Dr. Frans Debrabandere

Paul Debrabandere

Dr. Frans Debrabandere

Geschiedenis van de schilderkunst te Kortrijk 1400-1900

Geschiedenis van de beeldhouwkunst te Kortrijk

Kortrijkse gevels van de 16de eeuw tot het Empire

De Kortrijkse edelsmeedkunst

Kortrijkse naamkunde, 1200-1300

Kortrijkse gevels II: van neoklassicisme tot nieuwe zakelijkheid

Het Kortrijkse dialect

Franse Stijl-interieurs in de 18de eeuw en het Empire in Kortrijk

Historische parken en tuinen in Kortrijk

Kortrijks Woordenboek

1963

1968

1973

1979

1980

1983

1986

1990

1992

9. Skatepark, Skateboarding Cortoriacum 'Kortrijk de bocht aan de Leie' Skaten Kortrijk.

Lof voor nieuwe skatebowl Nieuwsblad


Groeningebrug Kortrijk Skatebowl	Skatebowl, Sint-Amandscollege, Sint-Elooiskerk	Zeus richt zijn bliksemschichten

Rolkombaan: Skateboarding Kortrijk, aan de bocht van de Leie Skateboard skaten (JM)

foto 1.|Sint-Elooi Kortrijk van Overleie. De revuegroep 'De Spatjes' (Spa = helder drankje)| 2.|links Sint-Maartens, vooraan Katholieke Universiteit Leuven Campus Kortrijk, rechts Sint-Elisabeth| 3.|Aanmeren Kortrijk| (JM)

"Iedere avond een Rustpunt." (JM)

VOETNOOT
Fragment van de originele kaart en de Info komen van een onthaalpunt langs de Leie te Kortrijk met de vermelding:
‘Dit onthaalpunt werd gefinancierd door de Europese Unie, Toerisme Vlaanderen, de Provincie West-Vlaanderen en de Stad Kortrijk in het kader van het Intereg II-programma ter ondersteuning van de grensoverschrijdende samenwerking tussen West-Vlaanderen en Noord-Frankrijk. Het initiatief werd gecoördineerd door de West-Vlaamse Vereniging voor de Vrije Tijd vzw.’

brabandere.be brabandere.eu de-brabandere.com debrabandere.eu